კითხვა: შპს-მ, რომელსაც ჰყავს ორი დამფუძნებელი ფიზიკური პირი, ესპანეთში გახსნა ფილიალი, სამშენებლო კომპანია და იქ დარეგისტრირდა, როგორც მუდმივი დაწესებულება. ეკონომიკური საქმიანობიდან მიღებული მოგება გადმოირიცხა შპს-ში და იქ, ესპანეთში დაიბეგრა მოგების გადასახადით. კომპანიამ ფიზიკურ პირებზე გასცა დივიდენდი და მხოლოდ გადახდის წყაროსთან დაბეგრა 5%-ით, არ დაბეგრა მოგების გადასახადით (რადგან მოგების გადასახადით დაიბეგრა ესპანეთში). გვაინტერესებს, რამდენად სწორი იყო კომპანიის ქმედება?

პასუხი: მართალია, სსკ 981 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, „2. განაწილებულ მოგებად არ ითვლება:… ე) საწარმოს მიერ უცხოური საწარმოსგან (გარდა შეღავათიანი დაბეგვრის მქონე ქვეყანაში რეგისტრირებული პირისა) მიღებული დივიდენდის განაწილება“, მაგრამ უცხოეთში რეგისტრირებული ფილიალიდან მოგების მიღება – დივიდენდის მიღება არ არის, რადგან ფილიალი ცალკე მოქმედ სუბიექტს არ წარმოადგენს (ფინანსური აღრიცხვა-ანგარიშგების მიზნებისათვის, ფილიალის აღრიცხვა და ანგარიშგება აუცილებელი წესით უნდა გაერთიანდეს სათავო ოფისის აღრიცხვა-ანგარიშგებასთან)! ამიტომ ეს დებულება (და მასთან დაკავშირებული ამავე მუხლის მე-5 ნაწილი) მოცემულ შემთხვევას არ ეხება.
შესაბამისად, როდესაც დაბეგვრის „ესტონურ მოდელზე“ მყოფი შპს გაანაწილებს მოგებას თავის პარტნიორ ფიზიკურ პირებზე, ის დაექვემდებარება მოგების გადასახადით დაბეგვრას საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ ის უკვე დაიბეგრა ესპანეთში. თუმცა, არსებობს ერთი მნიშვნელოვანი შეღავათი, კერძოდ, თუ განაწილებული მოგება მოიცავს უცხოეთის ფილიალიდან მიღებულ მოგებას, თქვენ შეგეძლებათ ჩაითვალოთ უცხოეთის ამ ქვეყანაში გადახდილი მოგების გადასახადი, სსკ 124-ე მუხლის „საქართველოს ფარგლებს გარეთ გადახდილი გადასახადის ჩათვლა“ მე-2 და მე-3 ნაწილებით განსაზღვრული პირობების თანახმად:
„2. საწარმო, რომელიც მოგების გადასახადით მოგების განაწილებისას იბეგრება, უფლებამოსილია გაცემული დივიდენდის მიხედვით მოგების გადასახადის გადახდისას შესაბამისი საგადასახადო პერიოდისათვის ჩაითვალოს საქართველოს ფარგლების გარეთ გადახდილი მოგების გადასახადი იმ შემოსავალზე, რომელიც მიღებული არ არის საქართველოში არსებული წყაროდან.

3. ამ მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების მიხედვით ჩათვლილი თანხების ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს გადასახადების იმ თანხების ოდენობას, რომლებიც ამ მოგებაზე საქართველოში იქნებოდა დარიცხული საქართველოში არსებული წესითა და განაკვეთებით“.
   მოგების გადასახადის ყოველთვიურ დეკლარაციაში ჩათვლილი თანხა აისახება მის 25.2 სტრიქონში „უცხოეთში გადახდილი გადასახადის ჩასათვლელი თანხა – წყაროსთან დაკავებული ან გადახდილი გადასახადის თანხა, რომელიც გამოანგარიშებული იქნებოდა საქართველოში აღნიშნულ შემოსავალზე“.
   აღნიშნულის ნათელსაყოფად, მოვიყვანოთ ასეთი მაგალითი: ვთქვათ, ესპანეთში რეგისტრირებულმა ფილიალმა მიიღო მოგება 40000 ლარი და ესპანეთში მოგების გადასახადის განაკვეთია 25%. შესაბამისად, ამ ფილიალმა გადაიხადა (ან უნდა გადაიხადოს) ესპანეთის ბიუჯეტში 10000 ლარი, ხოლო დანარჩენი 40000-10000=30000 ლარი მოგება გადაერიცხა სათავო ოფისს საქართველოში. სათავო ოფისმა (საქართველოს შპს-მ) პარტნიორ რეზიდენტ ფიზიკურ პირებზე გასცა 85000 ლარი დივიდენდი (5%-იანი საშემოსავლო გადასახადის ჩათვლით), რომლის შესაბამისი მოგების გადასახადია 85000/0.8515%=15000 ლარი. მოცემულ შემთხვევაში, შპს-ს შეუძლია ჩაითვალოს ესპანეთში გადახდილი მოგების გადასახადიდან ნაწილი. რადგან ფაქტობრივად გაცემული დივიდენდებიდან – 85000 ლარიდან 30000 ლარი არის ესპანეთის ფილიალიდან მიღებული მოგების ხვედრითი წილი, ხოლო საქართველოში მოგების გადასახადის განაკვეთი – 15%-ია, ამიტომ ჩასათვლელი მოგების გადასახადი იქნება ესპანეთში გადახდილი მოგების გადასახადის 10000 ლარის მხოლოდ ნაწილი – 30000/0.8515%=5294.12 ლარი.
   თუმცა, აქვე უნდა აღვნიშნოთ, რომ საქართველოსა და ესპანეთის სამეფოს შორის არსებობს საერთაშორისო შეთანხმება „შემოსავლებსა და კაპიტალზე ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობის აღკვეთის შესახებ“, რომელიც ძალაშია 01.07.2011 წ.-იდან. შესაძლოა, ეს შეთანხმება შეიძლება მოიცავდეს ჩვენ მიერ ზემოაღნიშნულისგან განსხვავებულ პირობებს. მაგალითად, მის 24-ე მუხლში „ორმაგი დაბეგვრის გამორიცხვა“, 1-ლი ნაწილის „a“ პუნქტში წერია:
   „1. a) როდესაც საქართველოს რეზიდენტი იღებს შემოსავალს, ან ფლობს კაპიტალს, რომელიც ამ შეთანხმების დებულებების თანახმად შეიძლება დაიბეგროს ესპანეთში, საქართველო დაუშვებს:
   i. ამ რეზიდენტის შემოსავალზე გადასახადიდან იმ თანხის გამოქვითვას, რომელიც ესპანეთში შემოსავალზე გადახდილი გადასახადის ტოლია“.
   დამატებითი რეკომენდაციებისათვის მიმართეთ საერთაშორისო დაბეგვრის სპეციალისტებს.