კითხვა: ღვინის ქარხანაში 50-ტონიანი წყლის რეზერვუარი (ავზი) ბალანსზე არ იყო აღრიცხული თავის დროზე და მერე ჩემ მიერ იქნა დასმული 0.01 ლარად. ახლა მოხდა მისი დემონტაჟი და სავარაუდოდ ჯართია.
1) დემონტაჟის შედეგად გაწეული ხარჯი, სად გავუშვა? მსს ფასს-ით ვსარგებლობთ.
2) ჯართად აღიარება ასეთი გატარებებით შეიძლება?
დ-ტი 6199/ძს რეალიზაცია კ-ტი 2189/ავზი 0.01;
დ-ტი 2289/ავზის ცვეთა კ-ტი 6199 0.01;
დ-ტი 1694/ჯართი 8193 ჯართის საბაზრო ფასი.
პასუხი: 1) შესაძლებელია დასმული საკითხის სხვადასხვაგვარი გადაწყვეტა, იმისდა მიხედვით, თუ რა არის ამ დემონტაჟის მიზანი: ადგილის გათავისუფლება ახალი ძირითადი საშუალების დასამონტაჟებლად, გამოუყენებელი ძირითადი საშუალების გაყიდვა თუ უსარგებლო ძირითადი საშუალების ჩამოწერა ჯართად მისი გაყიდვის მიზნით. თუ პირველ ან მეორე გარემოებასთან გვაქვს საქმე, მაშინ ავზის დემონტაჟის ხარჯი – მიმდინარე პერიოდის არასაოპერაციო ხარჯია, ხოლო მიღებული მარაგის (ჯართის) თვითღირებულება იქნება 0-ის ტოლი.
თუ მესამე გარემოებასთან გვაქვს საქმე, მაშინ, რეზერვუარის დემონტაჟის ხარჯი მიეკუთვნება ამ დემონტაჟის შედეგად მიღებული ჯართის (როგორც მარაგის) თვითღირებულებას. მსს ფასს-ის 13.5 მუხლის თანახმად, „მარაგის თვითღირებულება მოიცავს: მის შეძენასა და გადამუშავებასთან დაკავშირებულ ყველანაირ დანახარჯს, ასევე ისეთ დანახარჯებს, რომლებიც გაწეულია მის მოცემულ ადგილამდე ტრანსპორტირებისთვის და სათანადო მდგომარეობაში მოსაყვანად“.
შესაბამისად, მესამე გარემოების შემთხვევაში მიზანშეწონილად მივიჩნევთ დემონტაჟის შედეგად გაწეული ხარჯი ჩაითვალოს ჯართის თვითღირებულებად, მაგრამ თუ ეს თანხა გადააჭარბებს ჯართის ნეტო-სარეალიზაციო ღირებულებას, მაშინ აღრიცხვის დამკვიდრებული წესების მიხედვით, ჯართი უნდა აღირიცხოს ამ ორ სიდიდეს – თვითღირებულებასა და ნეტო-სარეალიზაციო ღირებულებას შორის უმცირესი რიცხვით.
2) როდესაც ხდება ძირითადი საშუალების გაყიდვა ან ჩამოწერა, ჩვენ მიერ რეკომენდებულია ტრანზიტული ფუნქციის მატარებელი 6199 ბუღალტრული ანგარიშის გამოყენება. ამ მხრივ, შენიშვნა არ გვაქვს, მაგრამ ჯართის საბაზრო ფასით აღიარებას მხარს არ ვუჭერთ, რადგან მსს ფასს-ის 13.4 მუხლის მიხედვით:
„13.4. საწარმომ მარაგი უნდა შეაფასოს თვითღირებულებასა და შეფასებით გასაყიდ ფასს შორის უმცირესი თანხით, რომელსაც გამოკლებული აქვს პროდუქციის დასრულებისა და გაყიდვისთვის საჭირო დანახარჯები“.
შესაბამისად, ბუღალტრული გატარებები ასეთი იქნება:
დ-ტი 6199 კ-ტი 2189/ავზი 0.01,
დ-ტი 2289/ავზის ცვეთა კ-ტი 6199 0.01;
დ-ტი 8230 კ-ტი 3110 (ან 3131) X – თუ დემონტაჟის ხარჯებს ვაღიარებთ არასაოპერაციო ზარალად;
დ-ტი 1694/ჯართი კ-ტი 3110 (ან 3131) X, თუ დემონტაჟის ხარჯებს მივაკუთვნებთ ჯართის თვითღირებულებას.