კითხვა: ე.წ. დაბეგვრის „ესტონური მოდელით“ მომუშავე კომპანიები (შპს-ები) არიან ურთიერთდამოკიდებული პირები. კერძოდ, მშობელი კომპანია შვილობილ კომპანიაში ფლობს 90%-იან წილს, რომელიც თანხობრივად შევსებულია ეტაპობრივად. მშობელ კომპანიას წარმოეშვა დებიტორული დავალიანება შვილობილი კომპანიის მიმართ, რომლის დაფარვაც ფინანსური სირთულეების გამო ვერ ხერხდება. მიღებულია გადაწყვეტილება შვილობილ კომპანიაში განთავსებული კაპიტალის შემცირების გზით მოხდეს ვალდებულებების ურთიერთჩათვლა (გადახურვა), რაც შესაბამისად გატარდება სამეწარმეო რეესტრში. ამასთან, შვილობილ კომპანიაში ფიქსირდება გაუნაწილებელი მოგებაც შედარებით ნაკლები ღირებულებით, რაც დებიტორული დავალიანება ან კაპიტალის ღირებულებაა.
გთხოვთ გვიპასუხოთ, კაპიტალის შემცირების და მოგების განაწილების გზით ურთიერთვალდებულების გადაფარვა ხომ არ წარმოშობს რაიმე საგადასახადო რისკს?
პასუხი: შვილობილ კომპანიაში განთავსებული კაპიტალის შემცირება (როდესაც დამფუძნებელ პარტნიორს კაპიტალში შენატანი ფაქტობრივად განხორციელებული აქვს) წარმოშობს შვილობილი კომპანიის ვალდებულებას დამფუძნებლის წინაშე. თუ დამფუძნებელს თავის მხრივ აქვს მოთხოვნა შვილობილი კომპანიის მიმართ, მხარეთა შეთანხმებით მათ შორის არსებული ეს მოთხოვნა-ვალდებულებები შეიძლება „გადაიხუროს“, ანუ მოხდეს ურთიერთჩათვლა. ეს არ წარმოშობს მოგების გადასახადით დასაბეგრ ობიექტს.
მხარეთა ურთიერთდამოკიდებულების გამო, შესაძლოა, მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში სამსჯელო იყოს, შინაარსობრივად ხომ არ ხდება არა კაპიტალის შემცირება, არამედ შვილობილი კომპანიიდან მოგების გატანა ამ ფორმით, იმ ნაწილში, რა ნაწილისთვის არის გაუნაწილებელი მოგება საკმარისი. მაგრამ ასეთ შემთხვევაშიც კი, მოგების გადასახადით დასაბეგრი რისკი არ არსებობს (გარდა იმ გამონაკლისისა, თუ ნაწილდება 2017 წლამდე მიღებული მოგება), რადგან ორივე კომპანია დაბეგვრის „ესტონურ მოდელზეა“.