კითხვა: სააქციო საზოგადოებაში დირექტორის მოადგილემ 2025 წლის ივლისის თვეში ავანსად აიღო 5 თვის ხელფასი, პირობითად 25000 ლარი. თანხა დაიბეგრა გადახდის წყაროსთან. სექტემბრის თვეში აღნიშნულმა თანამშრომელმა უკან დააბრუნა 3 თვის ხელფასი 15000 ლარი.
თქვენ მიერ ადრე ერთ-ერთ ნაპასუხებ კითხვაში აღნიშნულია, რომ შრომის კოდექსი არ ზღუდავს სამი თვის ხელფასის გაცემას, თუ ის არადაბრუნებადია. მაგრამ, გარდა ზემოხსენებულისა, გთხოვთ, გვითხრათ:
1) უკან დაბრუნებული თანხით უნდა მოხდეს ივლისის თვის საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციის დაზუსტება (შემცირება)? თუ არა, მაშინ ხელახლა რომ გავცემთ ხელფასს, აღარ უნდა დავბეგროთ შესაბამის თვეში? არასწორ დეკლარირებაზე ხომ არ დავჯარიმდებით?
2) უკან დაბრუნებული თანხა სესხად ხომ არ უნდა განვიხილოთ და ჩავსვათ ივლისის თვის მოგების გადასახადის დეკლარაციაში? თუ გაცემის მომენტში არ ვიცოდით, რომ დააბრუნებდა, მაინც სესხად უნდა მივიჩნიოთ?
3) იმ შემთხვევაში, თუ სესხად ვაღიარეთ დაბრუნებული თანხის ნაწილი, აღნიშნული სესხი ხომ არ ჩაითვლება უსასყიდლოდ გაწეულ მომსახურებად და მასზე დარიცხული საბაზრო პროცენტი დაიბეგრება მოგების გადასახადით? თუ, დაიბეგრება საშემოსავლო გადასახადით სსკ 101-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ პუნქტის მიზნებისთვის 20%-იანი წლიური საპროცენტო განაკვეთის ოდენობით?
პასუხი: 1)-2) 5 თვის ხელფასის ავანსად გაცემა თავისთავად არაორდინალური ხდომილებაა. თუ მოგვიანებით 3 თვის ხელფასის ავანსი მან დააბრუნა, ეს ფაქტობრივად სწორედ იმას ნიშნავს, რომ მას ამ 3 თვის ხელფასის ავანსი კი არ აუღია, არამედ სწორედაც რომ სესხი მიუციათ მისთვის. „გაცემის მომენტში არ ვიცოდით, რომ დააბრუნებდა“ – ძალიან არადამაჯერებლად შეიძლება ჟღერდეს საგადასახადო შემოწმების შემთხვევაში. მოცემულ შემთხვევაში სწორი ქმედებაა, თანხის მომხდარი ფაქტის დაბრუნების გათვალისწინებით, მოხდეს ივლისის თვის საშემოსავლო და მოგების გადასახადების დეკლარაციის დაზუსტება. 2 თვის ხელფასის ავანსი _ 10000 ლარი დაიბეგრება საშემოსავლო გადასახადით როგორც ხელფასი, ხოლო დანარჩენი 15000 ლარი დაიბეგრება მოგების გადასახადით როგორც სესხი.
3) დიახ, 15000 ლარი უნდა ჩაითვალოს უპროცენტო სესხის გაცემად, ანუ თანამშრომლისთვის უსასყიდლოდ გაწეულ მომსახურებად. ამ შემთხვევაში, სესხის ძირი იბეგრება მოგების გადასახადით დროებით, მის დაბრუნებამდე (სსკ 98(2) მუხლის მე-3 ნაწილის „ზ“ პუნქტისა და მე-8 ნაწილის თანახმად), ხოლო ყოველთვიური საბაზრო პროცენტის თანხა, რომელსაც სესხის მიმღები თანამშრომელი არ გადაიხდის, დაიბეგრება არა მოგების გადასახადით, არამედ საშემოსავლო გადასახადით, სსკ 101-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ პუნქტის შესაბამისად, რომლის მიხედვით ხელფასთან გათანაბრებული განაცემია: „ბ) დამქირავებლის მიერ დაქირავებულისათვის საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრულ საპროცენტო განაკვეთზე დაბალი საპროცენტო განაკვეთით სესხის გაცემისას – საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ განსაზღვრული საპროცენტო განაკვეთით გადასახდელი პროცენტის შესაბამისი თანხა“. ამასთან, თანამშრომლის შემთხვევაში ეს საპროცენტო განაკვეთი დაბეგვრის მიზნით მუდამ უნდა იქნეს განხილული წლიურ 20%-ად (გარდა რეზიდენტი კომერციული ბანკის მიერ საკუთარი დაქირავებულისათვის საბაზრო საპროცენტო განაკვეთზე დაბალი საპროცენტო განაკვეთით სესხის გაცემისას), რადგან ეს სწორედ ასეა დადგენილი საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2011 წლის 28 იანვრის #34 ბრძანების „საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მიზნებისათვის საპროცენტო განაკვეთების დამტკიცების თაობაზე“ 1-ლი პუნქტის თანახმად.